ZonMw subsidie voor groepleiders Den Hertog, Mattiroli, Bakkers en Van Rooij

Jeroen den Hertog: hoe verstoorde moleculaire regulatie bij genetische syndromen de vorming van lymfevaten beïnvloedt

Eén van de belangrijkste onderzoeksgebieden in het lab van Jeroen den Hertog is RASopathieën, een groep genetische syndromen die wordt veroorzaakt door mutaties in een specifieke signaalroute. Deze signaalroute is essentieel voor de vorming van lymfevaten. Kenmerken van RASopathieën zijn onder meer verstandelijke beperkingen, aangeboren hartafwijkingen, aangezichtsafwijkingen en oedeem. Dankzij de onlangs ontvangen subsidie zal de Den Hertog groep een postdoctoraal onderzoeker in dienst nemen die deze syndromen gaat bestuderen.

Dit project onderzoekt met name hoe verstoorde moleculaire regulatie van de specifieke signaalroute tot afwijkingen leidt in de formatie van lymfevaten. Met dit project hopen de onderzoekers nieuwe inzichten te krijgen in de reguleringsprocessen die ten grondslag liggen aan de vorming van lymfevaten en te achterhalen welke geneesmiddelen mogelijk bruikbaar zijn voor de behandeling van RASopathieën. De Den Hertog groep zal zebravis-modellen gebruiken om dit te bestuderen. Het project wordt uitgevoerd in nauwe samenwerking met klinische experts op het gebied van RASopathieën van het Radboud Universitair Medisch Centrum in Nijmegen. Zij werken aan het valideren van de fundamentele bevindingen met behulp van zebravismodellen in de kliniek, zodat deze ook op mensen van toepassing zijn. “De maatschappelijke impact van dit project kan groot zijn, omdat het direct gevolgen heeft voor patiënten,” zegt Den Hertog. Deze ZonMw subsidie maakt een spannende samenwerking mogelijk tussen fundamenteel onderzoek met behulp van zebravismodellen en klinisch onderzoek.

Jeroen Bakkers en Francesca Mattiroli: een nieuw hart? Een studie met zebravissen

De onderzoeksgroep van Jeroen Bakkers bestudeert de genetica van hartontwikkeling, hartziekten en hartregeneratie, en de groep van Francesca Mattiroli chromatinedynamica. Samen hebben ze een subsidie ontvangen voor hun nieuwe project HEARTCODE, waarin ze hartregeneratie bij zebravissen onderzoeken. “In tegenstelling tot mensen kunnen zebravissen hun hart van nature herstellen na beschadiging,” legt Bakkers uit. Met dit project hopen Bakkers en Mattiroli de fundamentele biologische mechanismen achter zulke regeneratie te begrijpen. Eerder ontdekten ze al dat HMGA1, een klein DNA-bindend eiwit, actief is bij hartregeneratie. Ze zullen nu de werking van dit eiwit verder onderzoeken om beter te begrijpen hoe deze regeneratie mogelijk is.

Nieuwe inzichten in de ontwikkeling en het herstel van het hart kunnen als basis dienen voor toekomstig onderzoek naar hoe regeneratie kan worden gestimuleerd. Mattiroli kijkt ernaar uit om meer te leren over de werking van het hart in haar samenwerking met het Bakkers-lab. “Het mooie van het Hubrecht Instituut is dat mensen met elkaar aanvullende expertise komen samen te werken en wetenschappelijke vraagstukken met een frisse blik bekijken,” zegt ze.

Eva van Rooij: een nieuw hart? Een studie met muizen

De Van Rooij groep doet onderzoek naar moleculaire processen in het hart. Samen met het Passier lab van de Universiteit van Twente hebben zij een subsidie ontvangen voor hun nieuw project PRIME. In dit project onderzoeken ze welke invloed de celcommunicatie tussen twee typen hartcellen heeft op de werking van het hart. De twee celtypen zijn hartspiercellen en fibroblasten, cellen die helpen bij de structuur en het herstel van hartweefsel.

Om dit te onderzoeken zullen ze twee verschillende diermodellen gebruiken. Het Acomys-model is in staat om weefsel te regenereren, terwijl het Mus-model, dat veel in onderzoek wordt gebruikt, dat niet kan. De biologische inzichten van de Van Rooij groep zullen worden gecombineerd met levende 3D hartmodellen die zijn ontwikkeld door de Passier-groep, om moleculen te identificeren die reparatie of verslechtering van het weefsel aansturen. Op de lange termijn hopen ze dat de nieuwe inzichten hen een stap dichter bij het stimuleren van hartreparatie bij mensen kunnen brengen, zodat ze patiënten met hartfalen kunnen helpen.

Over de ZonMw subsidie

De ZonMw Open Competitie subsidie is ontworpen om nieuwsgierigheidsgedreven samenwerkingen tussen onderzoeksgroepen op te zetten en te bevorderen. Het doel van deze subsidies is baanbrekend teamonderzoek van uitzonderlijke kwaliteit op het gebied van fundamenteel onderzoek naar gezondheidszorg en innovatie. Dit jaar zijn er in totaal 31 subsidies toegekend.