Information
Research groups
News & events
Jobs & education
Vrienden
 

Stamcelonderzoek

Toponderzoek is spannend

In het Hubrecht Instituut werken jonge, getalenteerde wetenschappers aan het ontrafelen van de geheimen van het DNA. Afwijkingen in de volgorde van de DNA-bouwstenen liggen aan de basis van alle genetische afwijkingen. Om de effecten van die afwijkingen te kunnen bestuderen, moet de volgorde nauwkeurig bepaald kunnen worden (imaging) en worden gemanipuleerd. Een van de onderzoeken die op dit moment hierop inspelen is het onderzoek van Prof. Dr. Hans Clevers. Het behelst een studie naar welke genen de celdeling, de celuitrijping en celdood in een gezonde darm bestuderen. Daaruit blijkt dat mutaties van betreffende genen leiden tot ontsporing van deze processen en uiteindelijk tot het ontstaan van darmkanker. De verkregen resultaten worden gebruikt voor de ontwikkeling van nieuwe en specifieke therapieën.

Het Hubrecht Instituut gaat via een nieuwe methode stamcellen maken. Via de zogenaamde iPS-techniek is het mogelijk stamcellen te maken van gewone lichaamscellen. Het instituut heeft hiervoor stamcelonderzoeker dr. Niels Geijsen van het Harvard Stem Cell Institute aangetrokken. Het stamcelonderzoek is veelbelovend voor het opsporen en behandelen van ziekten zoals Alzheimer.

Dr. Niels Geijsen is een expert in de zogenaamde iPS-techniek (‘induced pluripotent stem cells’). Via deze methode kan elke lichaamscel getransformeerd worden tot een stamcel. iPS-stamcellen hebben bijna dezelfde eigenschappen als stamcellen uit embryo’s die overblijven na Ivf-behandelingen. Maar aan het maken van iPS stamcellen kleven geen ethische bezwaren, bij het gebruik van embryonale stamcellen is dat wel het geval.

Een veelbelovende toepassing van de iPS-methode is het maken van cellijnen van patiënten voor het bestuderen van ziektes. Het is bijvoorbeeld mogelijk een iPS-stamcel van een Alzheimer-patiënt uit te laten groeien tot een zenuwcel. Deze ‘Alzheimer-zenuwcellen’ worden vervolgens vergeleken met gewone zenuwcellen en dat levert wellicht aanwijzingen voor de vroege opsporing van de ziekte. Bij het Harvard Stem Cell Institute hebben onderzoekers al twintig ziekte-specifieke cellijnen gemaakt, onder meer van Parkinson en diabetes type I.

Een stap verder is het gebruik van iPS-stamcellen voor behandelingen. De hoop is dat iPS-stamcellen kunnen worden gebruikt om defecte cellen of zelfs hele organen in patiënten te vervangen. Weefsel gemaakt via iPS-stamcellen bestaat per definitie uit lichaamseigen cellen en zal dus geen afstotingsreactie geven als het wordt teruggeplaatst in het lichaam.

Naast fundamenteel onderzoek vindt er ook toegepast onderzoek plaats, met name op het gebied van medisch gerichte vragen met betrekking tot kanker of depressie. Voor dit onderzoek wordt gebruik gemaakt van een aantal modelsystemen die ook in andere topcentra met hetzelfde type onderzoek worden gebruikt, zoals een nematodeworm, de zebravis en de muis.

De volgende onderzoeken zijn enkele van de vele die op dit moment gedaan worden in het Hubrecht Instituut:
Een transparant topmodel: verstoorde bouwplannen onthullen medische mogelijkheden, prof. dr. Stefan Schulte-Merker
Een muis met darmkanker: over embryonale processen in een volwassen lichaam, prof. dr. Hans Clevers
Leren van een depressieve rat: minimale mutaties in dieren heel effectief reproduceren, prof. dr. Edwin Cuppen